Üreme sağlığına önem veren her kadın, yumurtlama (ovülasyon) ve kendine has özellikleri hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Bu makale aracılığıyla yumurtlama belirtileri hakkında ayrıntılı bilgi vereceğiz.
YUMURTLAMA (OVÜLASYON) — yumurtalık folikülünden karın boşluğuna, döllenmeye hazır, olgun bir yumurta hücresinin çıkmasıdır. Genel olarak, adet döngüsünün bir aşaması, yani yumurtalık döngüsü olarak kabul edilir. Doğurganlık çağındaki kadınlarda yumurtlama normalde her 21-35 günde bir gerçekleşir.
Yumurtlama sıklığı, nörohümoral mekanizmalar, özellikle de hipofiz bezinin gonadotropik hormonları ve yumurtalığın foliküler hormonu ile düzenlenir.
Yumurtlama fazı, organizmanın üreme sağlığının normal şekilde çalıştığının bir göstergesidir. Bu fazın yaşanmaması, organizmada bir sorun olduğunun habercisidir. Yukarıda belirttiğimiz gibi, sağlığına önem veren bir kadın, yumurtlamanın gerçekleşip gerçekleşmediğini takip etmelidir.
Her kadın için sabit olan yumurtlama ritmi; kürtajdan sonraki 3 ay içinde, doğumdan sonraki bir yıl içinde ve ayrıca vücudun menopoz dönemine hazırlandığı 40 yaşından sonra adet görmeme veya adet gecikmesi durumuna bağlı olarak değişir.
Gebeliğin başlaması ve adet görme fonksiyonunun tamamen sona ermesiyle birlikte yumurtlama durur. Yumurtlama zamanını bilmek; gebelik planlaması, suni döllenme ve tüp bebek (IVF) için en verimli zamanı seçmede önemli bir rol oynar.
Yumurtlama Belirtileri
Bu aşamanın geçmemesi, vücutta bir sorun olduğunu gösterir.
Yumurtlamanın subjektif belirtileri olarak karnın alt kısmındaki kısa süreli ağrıları sayabiliriz.
Yumurtlamanın objektif belirtileri ise vajinal akıntının artması, yumurtlama gününde rektal (bazal) vücut ısısının düşmesi ve ertesi gün yükselmesi, kan plazmasındaki progesteron seviyesinin artması ve benzerleridir.
Bazı kaynaklara göre koku ve tat alma duyusunun artması, meme bezlerindeki hassasiyetin artması gibi belirtiler de yumurtlama belirtisi olarak kabul edilir.
Bu belirtilerin gebelik belirtilerine benzerliği nedeniyle, adet döngüsü düzensiz olan kadınların yanılmasına da sebep olabilir.
Şunu unutmamak gerekir ki, karnın alt kısmındaki ağrı şiddetli ve keskin ise bu, ciddi hastalıkların belirtisi olabilir. Bu durumda acil tıbbi yardıma başvurmak gerekir.
Her belirti her zaman yumurtlamaya işaret etmeyebilir, bu nedenle kesin bilgi almak için yumurtlamayı tespit etmeye yönelik diğer yöntemlerden de ek olarak faydalanmak daha doğrudur.
Aşağıda, yukarıda saydığımız belirtiler hakkında daha ayrıntılı bilgi vereceğiz.
Yumurtlama ve Ağrı
Yumurtlama günlerinde, adet kanamasıyla ilişkili olmaksızın, karnın alt kısımlarında ağrı görülebilir.
Ağrı, dominant folikülün hangi yumurtalıkta olgunlaştığına bağlı olarak karnın alt orta kısmında veya sağda/solda olabilir. Ağrı çoğunlukla çekilme, kasılma benzeri bir karaktere sahiptir. Karnın alt kısmında hafif bir şişkinlik veya dolgunluk hissiyle birlikte görülebilir.
Başlangıçta ağrı hafif olsa da, sonraki günlerde bir miktar şiddetlenmesi gözlemlenir. Bu ağrılar, yumurtlama öncesinde kadın vücudunda biyolojik olarak aktif maddeler olan prostaglandinlerin seviyesinin artmasıyla ilişkilidir. Prostaglandinler, folikül duvarını ve yumurtalık dokusunu eriterek yumurta hücresinin fallop tüpüne geçmesini sağlar. Bu süreçte prostaglandinlerin “yan etkisi” ağrıdır.
Ağrının yumurtlama ile ilişkili olduğunu bilmek de ayrıca önemlidir. Çünkü başka patolojik sebeplerden kaynaklanan ağrılar acil müdahale gerektirebilir.
- Ağrı 1-3 gün sürer ve kendiliğinden geçer.
- Ağrı birkaç döngü boyunca tekrarlanır.
- Bu tür bir ağrıdan yaklaşık 14 gün sonra bir sonraki adet kanaması başlar.
Yumurtlama sırasındaki ağrı orta şiddettedir ve ağrı kesici ilaç almayı gerektirmez. Şiddetli ağrılar ise sağlıkla ilgili bir soruna işaret eder.
Aşağıda yukarıda saydığımız belirtiler hakkında daha detaylı bilgi vereceğiz.
Ovulüsyon ve ağrı
Ovulyon günlerinde, menstruasyona bağlı kanamalarla ilişkili olmayan alt karında ağrılar görülebilir.
Ağrı karın alt merkezinde veya dominant folikülün hangi yumurtalıkta olgunlaşmasına bağlı olarak sağ/sol olabilir. Ağrı sıklıkla çekişme niteliğindedir. Karının alt kısmında hafif bir şişlik veya dolgunluk hissi ile ortaya çıkabilir.
Başlangıçta ağrı hafif olsa da, sonraki günlerde biraz şiddetlenmesi gözlemlenir. Bu ağrılar, ovülasyon öncesinde kadın vücudunda biyolojik olarak aktif maddeler olan prostaglandinlerin seviyesinin artmasıyla ilişkilidir. Prostaglandinler folikül duvarını ve yumurtalık dokusunu eriterek yumurta hücresinin uterus tüpüne geçmesini sağlar. Bu süreçte prostaglandinlerin «yan etkisi» ağrıdır.<x43/>
Ağrının ovülasyonla bağlantılı olduğunu bilmek de önemli olabilir. Çünkü diğer patolojik nedenlerden kaynaklanan ağrılar acil yardım gerektirebilir.
x46/>
Ovulüsyon sırasında ağrı orta derecede şiddetlidir ve ağrıkəsici ilaçların alınmasını gerektirmez. Şiddetli ağrılar ise sağlıkla ilgili bir sorunu gösterir.
Beklenen yumurtlama günlerinde ağrı şiddetliyse bir jinekoloğa başvurmanız gerekir. Karın altındaki ağrılara vücut sıcaklığının yükselmesi, genital bölgeden akıntının artması, akıntı renginin şeffaf veya beyazdan sarı, yeşil renge dönmesi ya da kanlı akıntıların eşlik etmesi, cinsel organların patolojik bir durumuna işaret edebilir. Bu gibi durumlarda mutlaka bir jinekoloğa başvurmak şarttır.
Mukuslu akıntılar
Rahim ağzındaki bezler mukus (sümüksü sıvı) üretir. Bu sıvı genellikle rahim ağzı kanalını kapatarak enfeksiyonların rahme geçmesini engelleyen gerçek bir tıkaç görevi görür ve yoğundur. Sperm hücreleri bu yoğun mukus içinde hareket kabiliyetlerini hızla kaybeder. Sonuç olarak rahmin içine ulaşmaları zorlaşır. Ancak yumurtalıkta büyüyen baskın (dominant) folikül, estradiol hormonunu üretir.
Estradiol ne kadar fazlaysa servikal sıvı da o kadar artar ve akışkanlaşır. Yumurtlama arifesinde yumurta akı gibi uzayan, esnek bir hal alır. Bazı kadınlarda adet döngüsünün ortasında bu sümüksü, şeffaf akıntı çok belirgin olur. Bazılarında yumurtlamadan birkaç gün önce, bazılarında ise sadece yumurtlama gününde salgılanır. Bu, kişiye özgü bir durumdur.
Rektal sıcaklık
Genellikle servikal kanalı kapatır ve enfeksiyonların rahimden geçmesini engeller. Bu kalın mukozada sperm hücreleri hızla hareketliliğini kaybeder. Bunun sonucunda, rahim boşluğuna yükselmeleri zorlaşır. Ancak overde büyüyen ana (dominant) folikül, estradiol hormonunu üretir.
Bazal vücut ısısı, vücudun dinlenme halindeki ısısıdır ve yumurtlama sırasında hafifçe yükseldiği gözlemlenir. Bir kadının rektal vücut ısısı, hormon seviyeleri de dahil olmak üzere bir dizi faktöre bağlı olarak değişir.
Yumurtlamadan sonra kandaki progesteron hormonu seviyesi artar. Normalde, adet başlangıcından sonraki ortalama 2 hafta boyunca (adet döngüsünün 1. fazında) bazal vücut ısısı 37.0 °C’yi geçmez. Adet döngüsünün 2. fazı başlamadan hemen önce sıcaklık biraz düşer ve aniden 0.4-0.5 °C’lik bir artış gösterir. İşte bu yükseliş, yumurtlamanın gerçekleştiğine işaret eder.
Sıcaklık bir sonraki adet başlangıcına kadar yüksek kalır ve düşmesiyle birlikte yeni adet döngüsü başlar.
Rektal ateş
Bazal vücut sıcaklığı – vücudun dinlenme durumundaki sıcaklık ve ovülasyon sırasında hafifçe yükselmesi gözlemlenir. Bir kadının rektal vücut sıcaklığı, hormon miktarı da dahil olmak üzere bir dizi faktöre bağlı olarak değişir.
Ovulüsyondan sonra kandaki progesteron miktarı artar. Normalde, menstrüasyonun başlangıcından sonraki ortalama 2 hafta boyunca (menstrüel döngünün 1. fazı) bazal sıcaklık 37.0 °C’yi geçmez. Menstrüel döngünün 2. fazı başlamadan önce, sıcaklık hafifçe düşer ve aniden 0.4-0.5 °C’ye çıkar. Bu artış, ovülasyonun gerçekleştiğini gösterir.
Bir sonraki aybaşı başlayana kadar sıcaklık yükselmiş kalır, düşmesiyle birlikte yeni bir aybaşı döngüsü başlar.
