Gebelik dönemi, kadında yumurta hücresinin olgunlaşarak salınması ve erkek sperm hücresiyle döllenmesinin ardından rahme başarılı bir şekilde yerleşmesiyle (implantasyon) başlar.
Gebelik ortalama 40 hafta, yani 280 gün sürer. Bu süre, geleneksel olarak üçer aylık üç döneme, yani trimesterlere ayrılır. Sürecin haftalara ve trimesterlere ayrılarak takip edilmesi hamile kadın için de kolaylık sağlar.
Gebelik dönemi boyunca meydana gelen değişiklikleri bir gebelik takvimi yardımıyla takip etmek, anne için önemli hususlardan biridir. Takvim, anne adayının hem kendi vücudunu hem de karnında gelişmekte olan o minik canı anlaması açısından son derece faydalıdır.
Gebelik takvimini takip edebilmeniz için ekibimiz “Lalu — Hamilelik Okulu” mobil uygulamasını geliştirdi. Kadınlar bu uygulama sayesinde kendilerindeki ve bebeklerindeki değişiklikleri kolayca takip edebilirler.
Takvimle ilgili kısa bilgiyi sitemizdeki “Gebelik takvimi” makalesinden edinebilirsiniz; bu sorumluluk gerektiren dönemi faydalı bilgilerle geçirmek istiyorsanız mobil uygulamayı telefonunuza yüklemenizi öneririz.
Mobil uygulamayı bu bağlantı üzerinden indirebilirsiniz: https://bit.ly/lalu-ilovasi
Hamilelik dönemi belirtileri
Kadın vücudu bir sonraki yumurtlamaya kadar hamileliğe hazırlanmaya başlar; döllenme gerçekleşip embriyo rahme yerleştikten (implantasyon) sonra ise kadında hamileliğin erken belirtileri görülmeye başlar. Bu belirtilerin ortaya çıkmasına vücutta meydana gelen birtakım hormonal değişiklikler neden olur.
Hormonal değişikliklerin etkisiyle beklenen adetin gelmemesi, az miktarda kanlı akıntı gelmesi, göğüslerde büyüme ve hassasiyet, uyku hali, halsizlik, mide bulantısı gibi ilk belirtileri kendinizde hissedebilirsiniz.
Ayrıca, yaşanması durumunda hamileliğin gerçekleştiğini doğrulayan ikincil belirtiler de bulunmaktadır. Hamileliğin birincil ve ikincil belirtileri hakkında bu makale üzerinden detaylı bilgi edinebilirsiniz: Hamilelik belirtileri
Gebelik süresinin belirlenmesi
Gebelik süresi, kadının son adet tarihinden itibaren hesaplanır. Gebelik bu tarihten itibaren ortalama 280 gün sürer ve ardından doğum başlar.
Gebelik süresini belirlemek için ultrason muayenesinden de yararlanılabilir.
Gebelik dönemi trimesterleri
Yukarıda belirttiğimiz gibi, gebelik takvimi geleneksel olarak üçer aylık üç döneme ayrılır. Bu dönemler de kendi içinde belirli haftaları kapsar. Yani 1. haftadan 13. haftaya kadar I. trimester, 14. haftadan 26. haftaya kadar II. trimester, 27. haftadan 40. haftaya kadar III. trimester olarak kabul edilir.
Birinci trimester, hamile kadın için bebeğiyle uyum sağlama veya karşılıklı alışma dönemi olarak da adlandırılabilir. Bu dönem, gebeliğin en hassas dönemi sayılır ve annenin kendi sağlığına ve vücudundaki değişikliklere sorumlulukla yaklaşmasını gerektirir. Trimesterin sonuna gelindiğinde fetüsün boyu 7-8 cm, vücut ağırlığı ise 25 gramı bulur.
İkinci trimestere gelindiğinde kendinizde bir rahatlama ve hoş duygular hissedebilirsiniz. Bu dönemde bulantı ve kusma (toksikoz) belirtileri neredeyse tamamen kaybolur ve diğer rahatsızlıkların da azaldığı görülür. Bazı hamile kadınlar zaman zaman pelvis, karın ve kasık bölgesinde keskin ağrılardan şikâyet edebilir. Ağrı şiddetliyse, 30–60 dakika dinlendikten sonra bile geçmiyorsa, kanama veya düzenli doğum sancısı benzeri kasılmalar eşlik ediyorsa derhal bir doktora başvurun.
Üçüncü trimester, vücudun doğuma hazırlanma aşaması olarak görülebilir. Aynı zamanda doğacak bebeğiniz büyümeye ve gelişmeye devam eder ve gebeliğin sonuna doğru doğum belirtilerini hissetmeye başlarsınız.
Minik bebeğiniz doğmayı “beklerken” hayatı için önemli olan emme, yutkunma, nefes alma, başını çevirme gibi hareketleri yapar; minik el ve ayaklarını hareket ettirir.
Gebelikte kadın vücudundaki değişiklikler
Genç bir annenin rahminde yeni bir can şekillenirken fetüsün günden güne büyümesi ve gelişmesiyle birlikte anne adayının vücudunda da birçok değişiklik gözlemlenir. Örneğin sindirim sisteminde (mide bulantısı, kusma, kabızlık ve gaz şişkinliği), duyu organlarında (görme, tat ve koku alma değişiklikleri), ciltte (lekeler, çatlaklar, döküntüler), kan dolaşımı ve solunum sisteminde gebelik haftasına göre çeşitli değişiklikler meydana gelir.
Gebeliğin dönemlerine özgü değişiklikleri aşağıdaki tablodan öğrenebilirsiniz.
Gebelikte risk faktörleri
Normal seyreden bir gebelikte genellikle ciddi sorunlar ortaya çıkmaz. Ancak bazen sorunlar da görülebilir; bu nedenle her kadının gebelikteki tehlikeli durumlar hakkında bilgi sahibi olması faydalıdır.
Doktor, hamile kadının takibi sürecinde endişe verici durumları tespit etmek ve zamanında gidermek için gerekli tahlil, test ve muayeneleri düzenli olarak yapar. Hamile kadının da kendi durumunun farkında olması ve tehlikeli belirtileri zamanında doktora bildirmesi son derece faydalı olacaktır.
Hamile kadınlarda gebelik sırasında düşük (gebeliğin ilk 20 haftasında düşük riski daha yüksektir), dış gebelik, erken doğum veya vaktinden önce doğum (bebek 37. haftadan önce doğarsa prematüre, yani erken doğmuş sayılır), preeklampsi, amniyon sıvısının azalması, gestasyonel diyabet, plasentanın önde yerleşimi (plasenta previa) gibi faktörler anne ve fetüsün hayatını tehlikeye atabilir.
Fetüsü tehlikeye atabilecek durumlar hakkında bu makale aracılığıyla detaylı bilgi edinebilirsiniz.
Faydalı makale: Hamilelikte enfeksiyonlar: En tehlikeli enfeksiyonlar ve bunlardan korunma yolları
Hamilelikte beslenme
Hamile kadın herhangi bir rahatsızlık hissetmiyorsa ve fetüs gelişimini sürdürüyorsa, günde 4 öğün beslenmesi gerekir. Günlük beslenmede alınan proteinin yarısını hayvansal protein (et, balık – %25, süt ürünleri – %20, yumurta – %5) oluşturmalıdır.
Bitkisel protein ihtiyacı baklagiller (maş fasulyesi, nohut, fasulye), pirinç, lahana ve patates yardımıyla karşılanır. Karbonhidrat kaynağı olarak şekerin yanı sıra ekmek, tahıl ürünleri ve meyvelerden yararlanmak uygundur.
Hamilelik sırasında çiğ veya az pişmiş et, karaciğer ve karaciğer ezmesi tüketilmesi tavsiye edilmez; sığır ve koyun eti iyice pişirilerek tüketilebilir – bu, önemli bir demir kaynağıdır. Hamile kadın ve fetüs için zararlı olan gıdalar hakkında bu makale üzerinden detaylı bilgi alabilirsiniz: Hamilelikte neler yasaktır?
Hamileliğin sorunsuz geçmesi ve fetüsün iyi gelişmesi için temel şartlardan biri iyi beslenmektir; öğünler besleyici, çeşitli ve folik asit ile C vitamini başta olmak üzere protein ve vitaminler açısından zengin olmalıdır. Örneğin, hamilelikten önce günde 400 mcg folik asit almak, doğumsal kusurların gelişme olasılığını azaltır.
Hamilelik döneminde nasıl beslenilmesi gerektiği konusunda haftalık bilgiler almak istiyorsanız “Lalu” mobil uygulamasını indirin.
Hamilelik ve egzersiz
Hamile kadının hafif egzersizler yapması gerekir. Hamilelik dönemlerine göre özel bir jimnastik egzersiz programı tavsiye edilir.
Haftada 5-7 kez 30 dakika fiziksel egzersiz yapılabilir. Günde 10 dakika ile başlayıp süreyi 30 dakikaya kadar artırmanız tavsiye edilir. Gebelik dönemi boyunca düzenli egzersiz yapmak, fetüsün gelişmesinde ve doğumun kolay geçmesinde önemli bir etkendir.
Gebelikte cinsel ilişki
Hamilelik döneminde cinsel ilişki, herhangi bir kontrendikasyon ve kısıtlayıcı faktör yoksa güvenlidir. Ancak kadında düşük riski veya başka olumsuz durumlar söz konusuysa, mutlaka cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır.
Cinsel ilişkide bulunmak doğacak bebeğinize zarar vermez. Ancak bir önlem olarak çiftlerin karşılıklı anlaşarak güvenli pozisyonları tercih etmeleri gerekir.
Hamilelik sırasında cinsel istekte değişiklik olması kadınlarda normal bir durumdur. Bu konuda endişelenmenize gerek yoktur, ancak durumu partnerinizle konuşmanız faydalı olacaktır.
Bazı çiftler hamilelik sırasında cinsel ilişkiden keyif alırken, bazıları ise bunu istemediklerini hisseder. En önemlisi, hisleriniz hakkında birbirinizle açıkça konuşup uzlaşmaya varmaktır.
Bu makaleyi de okuyun: Hamilelikte rahim tonusunun artması
